دستاوردهای پنج ساله اول

 

 

  • دستاوردهای بخش بیولوژی و آناتومی و حفاظت چوب

    +

    - نتايج تحقيقات نشان داد كه الوار صنوبر (تبريزي) به تشكيل چوب كششي حساس است و چوب كششي به وفور در چوب صنوبر تشكيل مي شود. شكل‌گيري لايه ژلاتيني در ديوار سلول‌هاي فيبري حاكي از تشكيل چوب كششي شديد در صنوبرها است. الوار تبريزي حاوي چوب كششي به بروز معايب چوب خشك‌كني به ويژه از نوع ترك‌هاي داخلي (شان عسلي) حساس است. خشك‌كردن اين نوع چوب آلات در هواي آزاد قبل از خشك‌كردن در كوره در كنترل اين ترك‌ها و ساير معايب خشك شدن نا موفق بود. نتايج همچنين نشان داد كه در اين نوع چوب آلات تنش‌هاي باقيمانده (برون سختي) قابل توجه است و براي خشك كردن چوب صنوبر حاوي چوب كششي به زمان مشروط‌سازي بيشتري نياز است. به طور كلي برنامه چوب خشك كني كد T6E3 (FPL)  براي خشك كردن اين نوع چوب‌آلات صنوبر پيشنهاد مي‌شود. براي افزايش مقاومت به جذب آب چوب صنوبر، پوشش رنگي سيلر و كيلر چوب صنوبر با نانو ذرات زايكوفيل منجر به افزايش مقاومت به جذب اين چوب شد و در مقايسه با نمونه شاهد و بدون پوشش، مقاومت به جذب آب چوب صنوبر به تقريب دو برابر بهبود يافت. به منظور تاثير مثبت نانو ذرات زاكوفيل در بهبود مقاومت چوب صنوبر به جذب آب و پيوند مناسب اين ذرات با گروه‌هاي هيدروكسيلي چوب، چوب صنوبر پوشش داده شده بايد در شرايط كوره خشك شود. خشك كردن اين نوع چوب‌ها در هواي آزاد تاثير چنداني در بهبود مقاومت به جذب آب آن‌ها ندارد.

    - تعیین مرز تبدیل جوان­چوب به بالغ چوب و میزان تغییرات ویژگی­های الیاف و تفوذپذیری دو نوع هیبرید صنوبر است.

    - اختراع و ساخت دستگاه نفوذپذيري گازي

    - تعیین بیومتری الیاف و دانسیته گونه  Populus deltoides در راستای طولی و عرضی درخت و ارائه توصیه‌های کاربردی به صاحبان صنایعی که از این درختان استفاده می‌نمایند بر اساس این نتایج.

     

  • دستاوردهای بخش خواص مهندسي چوب

    +

    مقاومت‌هاي مكانيكي گونه سپيدار اندازه‌گيري شد و مقاومت‌هاي مجاز آن تدوين گرديد. سپس با چوب اين گونه سازه‌اي با قاب سبك مسكوني تك خانواري با سطح زير بناي 54 متر مربع، در مقياس 3/1 سوم احداث و روي ميز ارتعاش مقياس آزمايشگاهي آزمايش شده است. هدف از اين آزمون تعيين رفتار ديناميكي سازه بوده است. آزمون‌هاي شتاب سينوس و فركانس طبيعي سيستم را ده هرتز  نشانداد و سختي سازه  781250 به دست آمد. نتايج اين آزمون‌هاي شتاب سينوسي با زلزله‌ها‌ي كوبه (در ژاپن) و طبس (ايران) مقايسه شد. از طرفي مشخص شد كه بيشترين نيروي كششي و فشاري در آزمون فركانس HZ 10 و g 85/0 رخ مي‌دهد كه علت آن پديدة تشديد در اين فركانس بود. بنابراين در پديده تشديد بيشترين نيرو به اتصال‌هاي سازه چوبي وارد مي‌شود. اتصال‌ها روي اعضاي چوبي خاصيت جذب انرژي دارند. و همين سبب پايداري آن‌ها در قبال بارهاي آني (نظير زلزله،‌ برف و باد) مي‌باشد.

    گونه‌هاي تند رشد، به شرط فراهم بودن آب، در اغلب نقاط اقليمي ايران قابل زراعت شدن هستند. بنابراين براي احداث سازه‌هاي مسکوني تک خانوار در نواحي روستايي، پتانسيل قابل توجهي دارند. نتايج نشان داد سازه ساخته شده از چوب صنوبر کاملا در برابر تکانهاي زلزله مقاوم بوده و ويژگي­هاي مقاومتي بسيار مناسبي براي مکانهاي زلزله خيز مي­تواند داشته باشد.

     

     

  • دستاوردهای بخش فرآورده‌هاي مرکب چوبي

    +

    استفاده از رزين ايزوسيانات در مقايسه با رزين اوره فرمالدئيد باعث افزايش مقاومت‌هاي مكانيكي تخته‌هاي مورد مطالعه شده و پايداري ابعاد آنها را بهبود مي‌بخشد. استفاده از خرده چوبهاي استيله شده كه 50 درصد وزن تخته را تشكيل مي دادند، مقاومت‌هاي مكانيكي تخته را نسبت به نمونه‌هاي شاهد كاهش داد ولي پايداري ابعاد آنها را افزايش داد. در تخته‌هاي سه لايه كه خرده چوبهاي استيله شده در سطح آنها به كار رفته نسبت به تخته‌هاي همسان كه خرده چوبهاي استيله شده در كل تخته پراكنده شده‌اند، مقاومت‌هاي خمشي و برشي كاهش مي‌يابند. ضريب جذب صوت در تخته‌هاي حاوي رزين ايزوسيانات به جز فركانس‌هاي پايين (تا 200 هرتز) ‌در اكثر فركانس‌هاي آزمايش شده بالاتر از ضريب جذب تخته‌هاي داراي رزين UF بود. ضريب جذب در اكثر فركانس‌ها، ‌به غير از فركانس 400 هرتز، با بالا‌رفتن سطح استيلاسيون كاهش داشت. تخته‌هاي همسان حاوي خرده‌چوبهاي استيله شده در سطح متوسط با رزين ايزوسيانات براي مصارفي كه در آنها مقاومت‌هاي مكانيكي بالا مد نظر باشد مطلوب‌ترند. در مواردي كه پايداري ابعاد تخته اهميت دارد استفاده از تخته‌هاي 3 لايه با رزين ايزوسيانات و خرده چوبهائي با سطح بالاي استيلاسيون توصيه مي‌گردد.

     

  • دستاوردهای بخش توليد و ارزيابي فرآورده­هاي فيبري

    +

    -       گردآوري و تدوين نتايج مربوط به پژوهش‌هاي انجام شده در قالب پايان‌نامه‌ها و پروژه‌هاي تحقيقاتي طي سال‌هاي 84 تا 88 در مراكز دانشگاهي و پژوهشگاه­ها به منظور تكميل آرشيو تحقيقات انجام شده در زمينه تهيه و ارزيابي فرآورده‌هاي مركب چوبي (با تاكيد بر تخته خرده چوب و تخته فيبر) 50 مورد .

    -       شركت در دو كنفرانس All Division 5 IUFRO Conference در كشور چين تايپه (2007) و
     
    7th International Conference on Composite and Technology در كشور امارات متحده عربي (2009) براي ارائه مقاله‌هاي استخراج شده از دو طرح تحقيقاتي ساخت تخته خرده چوب و تخته لايه از چوب صنوبر و مواد پليمري

    -       انجام 5 پايان‌نامه كارشناسي ارشد در زمينه ساخت تخته خرده چوب، تخته لايه و تخته فيبر با استفاده ذرات يا الياف چوب صنوبر

    -       بررسي تنگناها و مشكلات موجود در فرآيند توليد صنعت تخته فيبر كشور. در اين ارتباط دو خط توليد شامل:

    1-     صنايع چوب خزر توليد كننده MDF (فرآيند خشك)

    2-     كارخانه فيبر ايران توليد كننده HDF (فرآيند تر)

    بررسي و گزارش آن ارائه شده است.

     

  • دستاوردها در بخش مديريت و اقتصاد صنايع چوب و کاغذ

    +

    وجود يك پايگاه اطلاعاتي مناسب براي انجام تحقيقات علمي در همه زمينه هاي تخصصي ضرورتي انكار ناپذير است. در طرح حاضر براي ايجاد يك پايگاه اطلاعا تي جامع، به روز و قابل استناد در كشور در خصوص صنوبر به عنوان يك گونه سريع الرشد در مرحله اول سه استان با قابليت فراوان از لحاظ صنوبر كاري كه شامل استان­هاي  آذربايجان غربي، كردستان و همدان مي باشند انتخاب و  مورد بررسي قرار گرفته و مشخصاتي مانند چگونگي پراكنش، سطح، حجم، برداشت و گونه چوب صنوبر در سه استان مذكور، جمع آوري، محاسبه و تحليل گرديده است. نتايج حاصل از اجراي اين طرح نشان مي­دهد سه استان مذكور حدود 25 درصد از سطح صنوبر كاري­ها را به خود اختصاص مي­دهند. از نظر حجم چوب سرپای صنوبر درسه استان مذکور نتايج حاصله افزايش حدود 30 در صدي را نسبت به دهه گذشته نشان مي­دهد بطوريكه حاكي از مطلوب بودن شرایط استان­های مذکور از نظر صنوبر کاری مي­باشد و نسبت به دهه گذشته علیرغم افزایش تعداد صنایع استفاده کننده از چوب صنوبر، بدلیل شناخت بیشتر صنوبر کاران از سودآوری این گونه و کاشت مجدد آن تا حدودی این سطح حفظ شده است. بر اساس نتايج بدست آمده مجموع حجم سرپاي سه استان 17400000 مترمكعب، برداشت ساليانه 2089000، متر مكعب و گونه غالب چوب­هاي تبريزي و سپيدار هستند. اگر نتايج حاصله از اجراي اين طرح را به كل كشور تعميم دهيم پتانسيل برداشت ساليانه از صنوبر كاري­هاي كل كشور در حدود 10 ميليون متر مكعب خواهد بود كه مي­تواند يك منبع قابل اطمينان ماده خام چوبي براي استفاده در صنايع چوب و كاغذ كشور به شمار آيد ضمن اينكه موجب كاهش فشاربهره برداري از  جنگل هاي شمال كشور مي­گردد.

     

     

     

  • دستاوردها در بخش صنايع خمير و کاغذ

    +

    - یکی از مشکلات تهیة خمیرهای پربازده از گونه های چوبی تند رشد به خصوص اکالیپتوس ایران، عدم نفوذ مایع پخت در داخل خرده چوب و در نتیجه تولید خمیرکاغذی غیر یکنواخت، بازده کم و خواص مقاومتی و نوری نامطلوب است. در تحقیقات به انجام رسیده با هدف افزایش نفوذ مایع پخت به داخل خرده‌چوب‌ها، از سه نوع سورفکتانت غیر یونی در چهار سطح مقدار مصرف استفاده شد. نتایج تهیه خمیرکاغذ نشان داد که کاربرد PEG-1000 در سطح 4% برای صنوبر و KECA-20 در سطح 1% برای اکالیپتوس موجب افزایش بازده خمیرسازی به ترتیب به مقدار 7/1% و 6/3% می‌شود. به‌علاوه، این سورفکتانت­ها از یک سو منجر به کاهش مصرف مایع رنگبری پراکسید هیدروژن و از سوی دیگر افزایش روشنی و ماتی کاغذهای حاصله شدند. همچنین کاغذهای حاصل از افزودن این سورفکتانت‌ها در هر دو گونه نسبت به کاغذهای شاهد از خواص فیزیکی و مقاومتی بهتری برخوردار بودند. این طرح در غالب یک پایان نامة کارشناسی ارشد انجام شده و گزارش نهایی آن در حال تهیه است. به‌علاوه یک مقالة علمی- پژوهشی از این طرح ارسال شده است و دو مقاله نیز در دست آماده‌سازی است.

    - قابلیت بازیافت خمیرهای شیمیایی به دلیل گران بودن آنها و همچنین قابلیت کاربرد مجدد آنها در تولید فرآورده‌های مختلف اهمیت زیادی دارد. از نقطه نظر خواص الیاف جوان چوب و بالغ چوب و به تبع خواص خمیرکاغذهای حاصل از این اختلاف‌های زیادی وجود دارد که بیشتر آنها در مطالعات قبلی بررسی شده‌اند. مقایسة بازیافت این الیاف تاکنون بررسی نشده است و به این دلیل این موضوع در قالب یک پایان نامة کارشناسی ارشد بررسی شد. نتایج این تحقیق نشان داد که در خمیرکاغذهای حاصل از الیاف جوان چوب کاهش مقاومت‌ها سریع‌تر از خمیرکاغذهای حاصل از الیاف بالغ چوب روی می‌دهد. در ادامه علل این اختلافات بررسی شد و مشخص شد که اختلاف در نوع همی‌سلولزها، درجة‌کریستالی بودن سلولز و همچنین خواص آناتومیکی الیاف جوان چوب در مقایسه با الیاف بالغ چوب از عوامل مؤثر در این اختلاف هستند. نتیجة این تحقیق یک مقالة علمی- پژوهشی است که ارسال شده است و یک مقالة ISI است که در حال تهیه است.

     

    - در سند چشم انداز ايران 1404 در صورتي كه كارخانجات برنامه‌ريزي شده به توليد برسند، كشور جمهوري اسلامي ايران به بيش از 000/600/1 تن كاغذ چاپ و تحرير نياز دارد كه متاسفانه با برنامه‌ريزي‌هاي فعلي قادر به تامين فقط 000/600 تن از اين مقدار خواهد بود و باقيمانده را بايد از طريق واردات تامين نمايد كه اين امر مستلزم خروج مبالغ هنگفتي ارز و سرمايه ملي از كشور مي‌باشد. به علت محدود بودن منابع جنگلي كشور در صورت تصميم‌گيري مبني بر جبران اين مقدار استفاده از گونه‌هاي سريع‌الرشد به ويژه انواع صنوبر به عنوان يك آلترناتيو جدي مطرح مي‌باشد. از ميان فرآيندهاي مختلف خميركاغذسازي، فرآيندهاي مكانيكي به علت بازده بالاتر مي‌توانند از يك مقدار معين چوب مقدار بيشتري خمير كاغذ را در مقايسه با خمير كاغذهاي شيميايي توليد نمايند. شيمي فرآيندهاي مكانيكي خمير كاغذسازي به دو دسته شيمي سولفونه شدن (فرآيندهاي CMP و CTMP) و شيمي كربوكسيد شدن (فرآيند APMP) تقسيم‌بندي مي‌شود. فرآيند APMP به عنوان يك فرآيند نوين خميركاغذسازي مكانيكي در حال رقابت با فرآيندهاي سنتي CMP مي‌باشد و به علت عدم نياز به Post- bleaching داراي مزيت فراوان اقتصادي مي‌باشد از سوي ديگر شيمي سولفونه شدن مي‌تواند مزاياي درخور توجه‌اي از نظر افزايش مقاومت‌هاي مكانيكي، بهبود ويژگي‌هاي نوري و همينطور كاهش عمليات پالايش (refining) و به ويژه كاهش انرژي آن ارزاني دارد. در اين دوره قطب هدف اين بوده است كه در يك كار ابداعي بتوان هر دو شيمي رايج در فرآيندهاي خميركاغذسازي مكانيكي را با هم تلفيق نمود. نتايج حاكي از موفقيت كامل اين شيوه بوده و خمير كاغذ حاصله از فرآيندهاي SAPMP‌ و APASMP به ويژه SAPMP داراي ويژگي‌هاي مقاومتي برتر،‌درجه روشني (brightness) بيشتر و همينطور سهولت بيشتري در عمل پالايش در مقايسه با خمير كاغذ شاهد APMP بوده است. به زودي نتايج اين تحقيق به صورت يك مقاله علمي در نشريات معتبر علمي- پژوهشي به چاپ خواهد رسيد و رهگشاي تحقيقات بيشتري بر روي فرآيند SAPMP (Sulfonated-Alkaline Peroxide Mechanical Pulping) خواهد بود.

     

     

    - از چوب صنوبر مي‌توان خمير کاغذ قابل رنگبري با بازده مناسب توليد نمود. در شفافيت خمير کاغذ رنگبري شده، در يک سطح مشخص از مصرف مواد رنگبري دي‌اکسيد کلر در توالي DED، با انجام تيمار آنزيم زايلاناز مي‌توان بهبود قابل ملاحظه ايجاد نمود.